De planisfeer

Een goede manier om wegwijs te worden aan de nachtelijke hemel en de sterrenbeelden te leren herkennen, is de Planisfeer.  Soms wordt deze ook nog wel eens draaibare sterrenkaart genoemd, een naam die de mogelijkheden van een planisfeer geen eer aan doet. Een planisfeer bestaat uit 2 ronde schijven waarvan de bovenste voorzien is van een tijdsaanduiding ( in winter- en zomertijd) en een transparante uitsnede, aan de onderkant begrenst door een rode lijn welke de horizon voorstelt. Tevens is het zenit afgebeeld ( het punt recht boven ons hoofd) en is er aan hand van een beweegbare rode lijn de hoogte van sterren te bepalen.

De onderzijde bestaat uit een datumaanduiding en een afbeelding van de sterrenhemel, hierop staat ook een stippellijntje dat de ecliptica voorstelt. . Op de buitenrand vinden we nog een 24-uur schaalverdeling. Door nu de tijdsaanduiding op de bovenste schijf, te matchen met de respectievelijke datum, zien we in de transparante uitsnede, de sterrenhemel zoals die er nu op dit specifieke moment uitziet. De namen van de sterrenbeelden zijn op de sterrenkaart gedrukt zodat in een oogopslag zichtbaar is welke sterrenbeelden we kunnen zien en je kunt de vorm ervan proberen terug te vinden aan de echte hemel.Op de schijf waarop de sterren afgebeeld staan, zijn de heldere sterren iets groter gedrukt als de zwakke, waardoor het makkelijker is het patroon terug te herkennen aan de hemel, waar er ook helderheidsverschillen tussen de sterren onderling zijn.

Sidewalk Astronomy Montferland gebruikt de planisferen welke gemaakt worden door Rob Walrecht . Deze zijn gunstig geprijsd en duurzaam, bij normaal gebruik gaat een planisfeer jaren mee. De planisferen van zijn hand zijn voor elke locatie op Aarde te bestellen ( voor gebruik in Nederland en België is een planisfeer getekend voor een geografisch breedte van 52 graden ideaal ( deze is bruikbaar voor 47 graden NB tot 57 graden NB). De planisferen van Walrecht bevatten ruim 700 sterren en zo’n 300 ‘verrekijkerobjecten’: sterrenstelsels, dubbelsterren, veranderlijke sterren, nevels enzovoorts.

De ecliptica (het pad waarlangs de Zon, Maan en Planeten langs de hemel bewegen) is heel nauwkeurig weergegeven, zodat je zelfs tamelijk precies het tijdstip van zonsopkomst en -ondergang kunt bepalen De planisfeer toont ook de hemelcoördinaten (rechte klimming en declinatie, handig als je in de toekomst een niet gemotoriseerde telescoop wilt gaan gebruiken in combinatie met een atlas).