De Maan in december

Gebruik eventueel deze tool om te kunnen zien welke interressante zaken er elke dag op de Maan zichtbaar zijn met het blote oog, verrekijker of kleine telescoop. 

Een maandkalender met de maanfasen, tijdstippen van opkomst- en ondergang kun je hier vinden.

Planeten in december

 

• Mercurius: Mercurius IS een groot deel van december aan de ochtendhemel zichtbaar.
• Venus: Venus kan begin december 's ochtends nog heel laag in het zuidoosten gevonden worden, daarna verdwijnt ze in de schemering.
• Mars: Mars is ook in december niet te zien. Hij staat te dicht in de buurt van de Zon
• Jupiter: Jupiter is de hele avond en nacht te zien in het sterrenbeeld Tweelingen ( Gemini).
• Saturnus: Saturnus gaat tegen het midden van de maand al tegen middernacht in het westen onder.
• Uranus: Uranus is met een verrekijker of kleine telescoop te vinden in het sterrenbeeld Stier (Taurus).
• Neptunus: Neptunus staat in de buurt van Saturnus.

Meteorenzwermen in december:

 

December is niet alleen de maand van gezelligheid en feestdagen, maar ook een absolute traktatie voor sterrenkijkers! Terwijl de nachten lang en helder zijn, krijgen we de kans om getuige te zijn van het schouwspel van één van de rijkste meteorenzwermen. Pak je warme kleding, een dekentje en een thermoskan warme chocolademelk en ga lekker naar buiten!

De Geminiden

Dit is zonder twijfel de meest spectaculaire meteorenzwerm van december, en velen beschouwen ze als een van de beste van het hele jaar, naast de Perseïden in augustus.

 

• Radiant (Oorsprong): De meteoren lijken afkomstig te zijn uit het sterrenbeeld Tweelingen (Gemini).

• Activiteit: De zwerm is actief van ongeveer 4 tot 17 december.

• Maximum: De piek valt meestal rond 13 of 14 december. Op dit hoogtepunt kun je, onder donkere omstandigheden, soms wel 120 tot 150 meteoren per uur zien! In onze streken zullen het er aanzienlijk minder zijn.

• Bijzonderheid: In tegenstelling tot de meeste andere zwermen, die worden veroorzaakt door kometen, zijn de Geminiden afkomstig van de asteroïde 3200 Phaethon. Geminiden zijn vaak helder en relatief langzaam, wat ze extra indrukwekkend maakt. De meteoren zijn vaak wit, groen of geel.

 

 De Ursiden

Net rond de kerstdagen zorgt deze kleine zwerm voor een mooie afsluiting.

 

• Radiant (Oorsprong): Ze lijken vanuit het sterrenbeeld Kleine Beer (Ursa Minor) te komen, vandaar de naam. Dit sterrenbeeld is makkelijk te vinden, want het is het sterrenbeeld waarin de Poolster staat.

• Activiteit: De zwerm loopt van ongeveer 17 tot 26 december.

• Maximum: De piek vindt plaats rond 22 of 23 december.

• Bijzonderheid: De Ursiden zijn een minder intense zwerm dan de Geminiden, met een gemiddelde van slechts ongeveer 5 tot 10 meteoren per uur op het hoogtepunt. Ze zijn afkomstig van de periodieke komeet 8P/Tuttle. Hoewel de aantallen bescheiden zijn, kunnen ze soms verrassen met een plotselinge, korte uitbarsting van activiteit, waardoor ze altijd de moeite waard zijn om in de gaten te houden!

 

Verder zijn er natuurlijk ook in december weer sporadische meteoren zichtbaar, meteoren die tot geen enkele zwerm behoren.

 

Om je kansen op een succesvolle waarneming te vergroten, kun je de volgende tips gebruiken:

• Zoek een locatie met zo min mogelijk lichtvervuiling, ver weg van straatlantaarns en andere lichtbronnen.
• Kies een plek met een onbelemmerd uitzicht, zodat je zoveel mogelijk van de hemel kunt overzien.
• Gun je ogen de tijd om aan het donker te wennen (minimaal 20-30 minuten) en vermijd het gebruik van je telefoon of andere felle schermen.
• Kleed je warm aan, want het kan ’s nachts flink afkoelen wanneer je langere tijd buiten bent. Denk aan warme voeten!
• Je hebt geen telescoop of andere apparatuur nodig – simpelweg naar boven kijken is genoeg!
• Een ligstoel of deken maakt het comfortabeler en voorkomt een stijve nek.
• De beste kijktijd is doorgaans na middernacht tot in de vroege ochtend, wanneer de radiant van de zwerm hoger aan de hemel staat.
• Houd rekening met de maanstand. Fel maanlicht kan het lastiger maken om zwakkere meteoren te zien.

 

 

Dagoverzicht:

 

Maandag 1 december – Vandaag markeert het begin van de meteorologische winter op het noordelijk halfrond. 

 

 

Donderdag, 4 december. In de nacht van 3 op 4 december wordt een bijzondere hemelgebeurtenis zichtbaar: de Maan beweegt voor de bekende open sterrenhoop Messier 45, beter bekend als de Plejaden. Hoewel het bijna Volle Maan is, wat de helderheid van de sterrenhoop enigszins vermindert, blijft het een prachtig schouwspel om te zien. Daarnaast bereikt Titan, de grootste maan van Saturnus, zijn meest oostelijke positie ten opzichte van de planeet. Dit fenomeen is zelfs met een kleine telescoop goed te bewonderen.

 

Zondag, 7 december.

Mercurius bereikt zijn grootste westelijke elongatie ten opzichte van de Zon. In de vroege ochtend is de planeet laag boven de zuidoostelijke horizon te zien. Gebruik een verrekijker om Mercurius gemakkelijker te spotten.

 

Woensdag 10 december: In de vroege ochtend kunnen we de Maan bewonderen in de buurt van Regulus, de helderste ster in het sterrenbeeld Leeuw (Leo). Om 08:32, tijdens zonsopkomst, verdwijnt Regulus achter de verlichte rand van de Maan – een bijzonder en fascinerend schouwspel.

 

Donderdag 11 december: Vanuit het perspectief van de Zon bevinden de planeten Saturnus en Neptunus zich vandaag op één lijn, wat we een heliocentrische conjunctie noemen. Ook vanaf de Aarde lijken de twee planeten dicht bij elkaar te staan. Ondertussen bevindt de Maan zich in haar Laatste Kwartier. Je vindt de Maan vannacht grofweg tussen de heldere ster Spica uit het sterrenbeeld Maagd (Virgo) en Regulus uit het sterrenbeeld Leeuw (Leo).

 

Vrijdag, 12 december. De vroegste zonsondergang van 2025: rond 16:27 verdwijnt de zon al onder de horizon.

 

Zaterdag, 13 december.

In de nacht van zaterdag op zondag bereikt de Geminiden-meteorenzwerm zijn hoogtepunt. De Maan zal weinig hinder veroorzaken, aangezien deze pas later in de nacht aan de hemel verschijnt.

 

 

Zondag, 14 december. De Maan staat 5 graden westelijk van de heldere ster Spica. De Maan is op dit moment voor 27%verlicht.

 

Dinsdag, 16 december. Saturnus bedekt zijn maan Titan, een indrukwekkend en fascinerend fenomeen om te aanschouwen. Om dit spektakel goed te kunnen waarnemen, heb je een telescoop nodig met een diameter van minimaal 20 cm. De bedekking is te zien tot 23:03 uur.

 

Woensdag, 17 december. De uiterst smalle maansikkel bevindt zich laag aan de zuidoostelijke horizon, op ongeveer 13 graden rechts van Mercurius. Slechts 7% van de Maan is verlicht.

 

Zaterdag, 20 december.

Vandaag is het Nieuwe Maan, waardoor de Maan vanaf de Aarde niet zichtbaar is.

 

 

Zondag, 21 december. Solstitium, oftewel de winterzonnewende, markeert het begin van de astronomische winter op het noordelijk halfrond. Vandaag is de kortste dag van het jaar, met de Zon slechts 7 uur en 44 minuten boven de horizon.

 

Maandag, 22 december.

Maximum van de Ursiden-meteorenzwerm: Geniet van een nacht zonder storend maanlicht. Bij gunstige omstandigheden kunnen er enkele meteoren per uur zichtbaar zijn.

 

Vrijdag, 26 december.Tijdens de avondschemering kun je de Maan, die voor 38% is verlicht, bewonderen op slechts 5 graden ten westen (rechts) van de planeet Saturnus. Neptunus bevindt zich 3,6 graden ten noordoosten van Saturnus, maar om deze planeet waar te nemen, heb je een verrekijker of kleine telescoop nodig.

 

Zaterdag, 27 december. De Maan bevindt zich in het Eerste Kwartier en is zichtbaar aan de oostkant (links) van de planeet Saturnus.

 

Dinsdag, 30 december. De meest late zonsopkomst van 2025.